ازهمه چيز

فرهنگی اجتماعی هنری

ماتریوشکا (مادران کوچک)
نویسنده : - ساعت ٩:۳٠ ‎ب.ظ روز جمعه ۳ تیر ۱۳٩٠
 

 

سالهای اول دبیرستان بودم که نخستین بار در یک فروشگاه اجناس روسی درخیابان نادری برای اولین بار این عروسکهای کوچک چوبی زیبارا دیدم و خریدم .

پنج عروسک چوبی کوچولو که در دل یکدیگر قرار گرفته بودند . اسمشان را تا دوسه سال قبل نمیدانستم چیست . تصادفا به نامشان برخوردم که "ماتریوشکا " است . در زبان روسی به معنای "مادر کوچک" است

چند سال قبل در سفری به بلغارستان در یکشنبه بازار میدان اصلی شهر صوفیا (پایتخت کشور) دوباره این عروسک هارا با چهره ای متنوع تر و زیباتر دیدم که چیده بودند . تنوع این عروسکها که اصلیتا روسی هستند ، شامل حال سیاستمداران هم شده بود و چهره های روسای جمهور امریکا وروسیه ازجمله یلتسین ، گورباچف ، ریگان وکلینتون در هیبت این عروسکها دیده میشد .

 تاریخ ساخت این عروسک ها برمیگردد به سال 1890 درشهر آبراماتسوف درنزدیکی مسکو وتوسط دوهنرمند به نامهای سرگئی مالیوتین که طراح این عروسک ها بود وواسیلی زویودوچکین ( تلفظ سختی دارد که نمیدانم درست نوشتم یانه).که سازنده ونقاش چهره آنها بود .

عکس زیر نخستین سری عروسک های ماتریوشکای این دوهنرمنداست که با الهام اززندگی و لباس سنتی روستایی زنان روسیه که شامل روسری (چارقد خودمان) وسارافان (sarafan)  و لباس بلند ساده زیرآن است .طراحی وساخته شد .

این اثر هنری در نمایشاه هنری پاریس درسال 1900 برنده جایزه نخست شد.

ماتریوشکا ها به سرعت جای خودرا درمیان مردم باز کرده وتبدیل شدند به نماد فرهنگ وفولکلور روسیه . و به اشکال مختلف ساخته شدند حتی به هنر ژاپن هم راه پیدا کردند.دراین عکس یک خانواده روستایی در قالب ماتریوشکا ساخته شده است.

موضوعاتی مانند افسانه های پریان ، داستان های معروف روسی ، سیندرلا و تم های کلیسایی ومذهبی و چهره قدیسان دستمایه ساخت آن ها قرار گرفت وحتی ازروی شخصیتهای سیاسی روسیه نیز ساخته شدند در عکس های  زیررهبران روسیه از تزار ها تا کنون را درهیبت ماتریوشکا میتوان دید

 

این عروسک ها دست ساز هستند ونقاشی روی آنها نیز بادست انجام میشود

ماتریوشکا ها در تعداد 5 تا 50 تا نیز ساخته میشوند . عکس زیر بزرگترین ماتریوشکای ساخته شده است

 

 این عروسک ها براساس داستان معروف دخترک وسه خرس ساخته شده.

ماتریوشکای ژاپنی

این نکته هم جالب است که واژه ماتریوشکا تبدیل به یک استعاره شده برای اشاره به هر چیزی که دردرون خود چیزی دیگر را ازجنس خود حمل میکند .

 

این هاهم گربه های ماتریوشکایی هستند!

 

ماتریوشکای خودم  که سال قبل از اصفهان خریدم